ตรวจ HIV ในงานรณรงค์ผลเป็นลบ อยากเริ่มเพร็พต่อ ขอรับจากหน่วยบริการได้ โดยผู้ให้บริการประเมินก่อนเริ่ม และแนวทางการจัดบริการยาป้องกันก่อนการสัมผัสเชื้อเอชไอวีของไทยปี 2568 แนะนำให้จัดบริการเพร็พภายในวันเดียว เพื่อให้ได้รับการป้องกันเร็วที่สุด แต่บูธแต่ละงานอาจจัดไว้ไม่เหมือนกัน บางงานอาจเริ่มเพร็พได้ในงาน บางงานอาจต้องส่งต่อไปหน่วยบริการเพร็พ สิ่งที่ทำได้ทันทีคือถามเจ้าหน้าที่ตอนรับผล และบอกตามจริงว่ามีเหตุเสี่ยงครั้งล่าสุดเมื่อไร เพราะผลลบที่ตรวจใกล้เหตุเสี่ยงอาจอยู่ในช่วงที่ยังตรวจไม่พบ
ในบทความนี้ แนวทางเพร็พปี 2568 หมายถึงเล่มข้างต้น ส่วนแนวทางการตรวจปี 2568 หมายถึงแนวทางการตรวจเอชไอวี ซิฟิลิส และไวรัสตับอักเสบ บี ซี ของกรมควบคุมโรคปีเดียวกัน
ตรวจในงานแล้วผลเป็นลบ อยากเริ่มเพร็พ เริ่มในวันนั้นได้ไหม
แนวทางเพร็พปี 2568 เขียนว่าการตรวจที่จำเป็นตอนเริ่มเพร็พคือการตรวจเอชไอวีเพียงอย่างเดียว ซึ่งตรวจได้หลายแบบตามดุลยพินิจของแพทย์ ส่วนการตรวจอื่นที่แนวทางแนะนำ ถ้าวันนั้นไม่สะดวกก็ตรวจวันอื่นหรือนัดครั้งถัดไปได้ ผู้ให้บริการเสนอเพร็พได้โดยตรง หรือรับคนที่ส่งต่อมาจากหน่วยงานอื่นก็ได้ และถ้ายังไม่มีผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ ให้ไปตรวจแล้วแจ้งผลภายหลังได้
แนวทางเดียวกันเขียนว่าเพร็พจัดได้หลายรูปแบบ เช่น ในสถานพยาบาล ที่หน่วยบริการภาคประชาสังคม ทางไกล และหน่วยบริการนอกสถานที่ การออกหน่วยนอกสถานที่ใช้ชุดตรวจแบบรวดเร็วหรือชุดตรวจด้วยตนเองได้ตามศักยภาพของหน่วย ผู้เขียนจึงเห็นว่าจะได้ยาวันนั้นเลยหรือไม่ ขึ้นกับหน่วยที่มาออกบูธ
ตอนรับผลลบ ถามสามเรื่องนี้เพื่อต่อเพร็พ
แนวทางการตรวจปี 2568 เขียนว่าการปรึกษาหลังตรวจมีไว้ช่วยให้ผู้รับบริการเข้าใจผล ให้ข้อมูลที่สัมพันธ์กับผลเลือด และแนะนำการส่งต่อหากจำเป็น และให้สถานบริการให้การปรึกษาก่อนและหลังตรวจทุกครั้ง ผู้เขียนจึงเห็นว่าช่วงรับผลเป็นเวลาที่เหมาะจะถามเรื่องเพร็พ และแนะนำให้ถามสามเรื่องนี้
- ที่บูธนี้เริ่มเพร็พได้เลยไหม ถ้าไม่ได้ จะส่งต่อไปที่ไหน และไปได้วันไหน
- ผลตรวจวันนี้นำไปใช้ที่หน่วยบริการเพร็พได้ไหม หรือต้องตรวจใหม่ที่นั่น
- ถ้าเริ่มเพร็พแล้ว ต้องกลับไปตรวจเอชไอวีเมื่อไร
ข้อสุดท้าย แนวทางเพร็พปี 2568 ให้ตรวจเอชไอวีซ้ำหนึ่งเดือนหลังเริ่ม แล้วตรวจเป็นระยะตลอดที่ใช้เพร็พ ถ้าอยากรู้ก่อนไปงานว่าบูธตรวจแบบไหน อ่านต่อได้ที่ ไปตรวจ HIV ที่บูธในงาน ต้องรู้อะไรก่อนไป
เหตุเสี่ยงครั้งล่าสุดเมื่อไร มีผลอย่างไรกับการเริ่มเพร็พ
แนวทางเพร็พปี 2568 แบ่งด้วยเวลาของเหตุเสี่ยงครั้งล่าสุด ถ้าไม่เกิน 72 ชั่วโมง ให้พิจารณารับเป๊ป (ยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อเอชไอวี) ให้ครบ 28 วันก่อน แล้วจึงเริ่มเพร็พ แพทย์เป็นผู้เลือกยา อย่าซื้อยามากินเอง ถ้าเพิ่งมีเหตุเสี่ยงแบบนี้ ให้บอกเจ้าหน้าที่ทันทีและไปขอรับการประเมินเป๊ปโดยเร็วที่สุด ไม่เกิน 72 ชั่วโมง ไม่ต้องรอวันงาน ถ้าเลย 72 ชั่วโมงแล้วก็ยังควรไปพบแพทย์ ผู้เขียนแนะนำให้จดวันและเวลาของเหตุเสี่ยงครั้งล่าสุดไว้

ถ้าเหตุเสี่ยงครั้งล่าสุดเกิน 72 ชั่วโมง แนวทางเพร็พเขียนว่าไม่ต้องกังวลเรื่องช่วงที่รับเชื้อแล้วแต่ผลตรวจยังเป็นลบ รับเพร็พได้ เพราะต้องกลับมาตรวจเอชไอวีซ้ำหนึ่งเดือนหลังเริ่ม ส่วนคนที่สงสัยว่าอยู่ในระยะเฉียบพลันของเอชไอวี คือเพิ่งได้รับเชื้อมาไม่นาน แนวทางเขียนว่าไม่ควรเริ่มเพร็พ ผู้เขียนแนะนำให้บอกเจ้าหน้าที่ถ้ารู้สึกไม่สบายหลังเหตุเสี่ยง เช่น มีไข้ อ่อนเพลีย หรือเจ็บคอ ซึ่งแนวทางเพร็พเขียนว่าพบได้ในระยะนี้และคล้ายการติดเชื้อไวรัสทั่วไป
ถ้าในงานไม่มีเพร็พ ไปต่อที่ไหนได้
แนวทางเพร็พปี 2568 เขียนว่าค้นหาหน่วยบริการเพร็พที่ร่วมจัดบริการกับสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ได้ที่เว็บไซต์ BuddyStation และเขียนว่ามีบริการเพร็พทางไกล ซึ่งใช้ผลตรวจจากห้องปฏิบัติการใกล้บ้าน หรือชุดตรวจด้วยตนเอง ในการเริ่มและติดตามได้ตามดุลยพินิจของแพทย์ ผู้รับบริการสลับไปใช้รูปแบบที่สะดวกได้ตามสถานการณ์ เพื่อให้รับเพร็พได้ต่อเนื่อง
ผู้เขียนแนะนำให้ขอชื่อและช่องทางติดต่อหน่วยบริการที่บูธส่งต่อไว้ก่อนออกจากงาน และนัดวันไปให้ชัด ค่าใช้จ่ายและสิทธิให้ถามหน่วยบริการที่จะไปรับ
ผู้จัดงานเตรียมทางต่อเพร็พไว้แบบไหนได้
สำหรับผู้จัด แนวทางเพร็พปี 2568 มีแผนภาพตัวอย่างการจัดบริการเพร็พชนิดกินทั้งในสถานที่และนอกสถานที่ หลังให้คำปรึกษาและตรวจ แผนภาพแยกเป็นกรณีรอผลกับไม่รอผล ถ้ารอผลและผลเอชไอวีเป็นลบ ก็จ่ายเพร็พและนัดครั้งต่อไป ถ้าไม่รอผล จะจ่ายยาไปก่อน แล้วแจ้งผลภายหลัง เมื่อผลเอชไอวีเป็นลบจึงแจ้งให้เริ่มเพร็พได้
ในแผนภาพเดียวกัน ถ้าผลสรุปไม่ได้ ให้ตรวจเพิ่ม ถ้าจ่ายยาไปก่อนแล้วก็ให้ยังไม่เริ่มเพร็พ ถ้าผลเป็นบวก ให้ส่งต่อเพื่อตรวจยืนยันและเริ่มยาต้านไวรัสโดยเร็ว
แนวทางเพร็พเขียนด้วยว่าแพทย์ทุกคนสั่งจ่ายเพร็พได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นแพทย์เฉพาะทาง และมอบหมายให้เจ้าหน้าที่อื่นให้การปรึกษาและจ่ายเพร็พภายใต้การดูแลของแพทย์ได้ ส่วนผู้ให้การปรึกษา พยาบาล และเจ้าหน้าที่ภาคประชาสังคม มีบทบาท เช่น ดูแลการนัดติดตามและช่วยเหลือผู้รับบริการ
ผู้เขียนเห็นว่าถ้าหน่วยที่มาออกบูธไม่ได้จัดเพร็พเอง ผู้จัดควรตกลงกับหน่วยบริการเพร็พไว้ก่อนวันงานว่าจะรับคนที่ส่งต่อได้วันไหน และเตรียมช่องทางให้คนที่ยังมีเหตุเสี่ยงต่อเนื่องได้ไปต่อ เรื่องการนับว่ามีกี่คนได้ไปต่อ อ่านต่อได้ที่ วัดผลกิจกรรมตรวจ HIV: แยกยอดตรวจ ผลยืนยัน และการส่งต่อ

คำถามที่พบบ่อย
ตรวจด้วยชุดตรวจด้วยตนเองในงาน ใช้เริ่มเพร็พได้ไหม
แนวทางเพร็พของไทยปี 2568 ให้ใช้ชุดตรวจด้วยตนเองในการเริ่มและติดตามเพร็พชนิดกินได้ และยกตัวอย่างการออกหน่วยนอกสถานที่ที่ไม่มีชุดตรวจแบบรวดเร็ว แต่ยังไม่แนะนำสำหรับเพร็พชนิดฉีด แนวทางเขียนด้วยว่าชุดตรวจด้วยตนเองที่อนุมัติในไทยตอนที่แนวทางพิมพ์มีช่วงที่ยังตรวจไม่พบยาวกว่าการตรวจในห้องปฏิบัติการ จึงต้องกลับไปตรวจตามนัด โดยเฉพาะเดือนแรก และถ้าผลชุดตรวจด้วยตนเองเป็นบวก ต้องยืนยันด้วยการตรวจในห้องปฏิบัติการเสมอ
รู้สึกไม่สบายหลังเหตุเสี่ยง ยังขอเพร็พได้ไหม
บอกเจ้าหน้าที่ตามจริง แนวทางเพร็พของไทยปี 2568 เขียนว่าไม่ควรเริ่มเพร็พในคนที่สงสัยว่าอยู่ในระยะเฉียบพลันของเอชไอวี ซึ่งอาการส่วนใหญ่คล้ายการติดเชื้อไวรัสทั่วไป และถ้าผลตรวจสรุปไม่ได้ แนวทางให้ตรวจเพิ่ม และพิจารณาจ่ายหรือไม่จ่ายเพร็พเป็นรายคน การตัดสินใจเป็นของแพทย์
ไม่อยากให้ชื่อจริง รับเพร็พได้ไหม
แนวทางเพร็พของไทยปี 2568 เขียนว่าหน่วยบริการเพร็พหลายแห่งให้บริการแบบไม่ระบุชื่อ โดยใช้อักษรตัวแรกของชื่อและนามสกุลร่วมกับวันเดือนปีเกิดและเบอร์โทรศัพท์ หน่วยที่จะไปรับมีบริการแบบนี้หรือไม่ ให้ถามก่อน
ไม่อยากให้คนที่มาด้วยรู้ว่าขอเพร็พ ทำอย่างไร
แนวทางการตรวจของไทยปี 2568 ให้การปรึกษาหลังตรวจเป็นรายบุคคล ให้สถานบริการมีมาตรการป้องกันการเปิดเผยความลับ และให้บริการตรวจแบบรู้ผลวันเดียวคำนึงถึงความเป็นส่วนตัวขณะฟังผล ผู้เขียนแนะนำให้ถามเรื่องเพร็พตอนคุยกับเจ้าหน้าที่ตามลำพัง
เริ่มเพร็พวันนี้ ป้องกันได้ทันทีไหม
เพร็พแต่ละชนิดเริ่มป้องกันได้ไม่พร้อมกัน เช่น แนวทางเพร็พของไทยปี 2568 เขียนว่าชนิดฉีดเข้ากล้ามเนื้อต้องรอระยะหนึ่งหลังเข็มแรก ระหว่างรอให้ใช้วิธีอื่นป้องกัน เช่น ถุงยางอนามัย ผู้เขียนแนะนำให้ถามผู้ให้บริการว่าชนิดที่ได้ต้องรอนานแค่ไหน
สรุป
- ผลเป็นลบในงานรณรงค์ ขอรับเพร็พต่อได้ โดยผู้ให้บริการประเมินก่อนเริ่ม แนวทางเพร็พของไทยปี 2568 แนะนำบริการวันเดียว และให้ตรวจเอชไอวีเป็นการตรวจที่จำเป็นตอนเริ่ม แต่จะได้ยาในงานหรือไม่ขึ้นกับหน่วยที่มาออกบูธ
- ถ้าเพิ่งมีเหตุเสี่ยง ให้ไปประเมินเป๊ปโดยเร็วที่สุด ไม่เกิน 72 ชั่วโมง ถ้าเลยแล้วก็ยังควรไปพบแพทย์ แนวทางเพร็พให้คนที่เสี่ยงครั้งล่าสุดไม่เกิน 72 ชั่วโมงพิจารณารับเป๊ปก่อนเริ่มเพร็พ ถ้าเกินแล้วและไม่มีอาการที่สงสัยเอชไอวีระยะเฉียบพลัน รับเพร็พได้และกลับไปตรวจซ้ำหนึ่งเดือนหลังเริ่ม
- ถ้าในงานไม่มีเพร็พ ขอที่ส่งต่อก่อนออกจากงาน หรือค้นหน่วยบริการจาก BuddyStation และผู้จัดควรตกลงทางส่งต่อไว้ก่อนวันงาน
อ่านเรื่องการตรวจเพิ่มเติมได้ที่หน้า ตรวจ HIV เมื่อไหร่ดี และควรเลือกการตรวจแบบไหน? ของมูลนิธิเพื่อรัก (Love Foundation)
หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ


